„W miarę upływu stuleci kurczyła się barbarzyńska Europa. Kolejne krainy organizowały się w państwa, przyjmowały uniwersalistyczną religię chrześciliińską. słowem pisanym zaczynały znaczyć swoją historię. Pierwsze zapisy nowo cywilizowanych plemion dają często mimowolnie świadectwo ich nieOkrzesania, krótko mówiąc — barbarzyńskich obyczajów. Ale nie o to chodzi, byśmy się dziś wstydzili za naszych przodków. Rzecz w tym, że podobnie ak w Galii, pod koniec 1 tysiąclecia n.e. również na wschodzie Europy są ślady owego wielkiego pragnienia. Niezmiernie ciekawy zapis widnieje w ruskiej Powiesti wriemiennych lei " pod rokiem 986. W średniowiecznej Europie pod koniec I tysiąclecia n.e. formujące się w sposób naturalny państwa pozbyły
" I. Teodoresco, Winnice Rumunii, w. la Roumanie Agricole, Bucuresti 1929. 12 J. G. D. Clark, Europa przedhistoryczna. Warszawa 1957, s. 34.
owicie minionych lat. op. cii.. S. 272.
się piętna barbarzyństwa wraz z przyjęciem uniwersalnej religii — dopiero wówczas zyskiwały jak gdyby placet historii na byt państwowy. Dla każdego państwa był to moment niezmiernie doniosły. Należało też trafnie wybrać religię. Wybrać — ponieważ w ówczesnej Europie istniały wielorakie możliwości. Włodzimierz, władca Rusi, miał do wyboru cztery wyznania gdyby wybrał religię żydowską, miałby przeciw swemu państwu właściwie wszystkich w Europie partnerów, byłoby to jak płynięcie pod prąd. Średniowieczny tekst przytacza rzekomą argumentację Włodzimierza „« Jaki jest zakon wasZ» Oni zaś rzekli «Obrzezać się, świniny nie jeść, ani zajęczyny, sobotę święcić". On zaś rzekł «A gdzież jest ziemia wasza» Oni zaś rzekli «W Jerozolimie". On zaś rzekł «Tam jest na pewno» Oni zaś rzekli «Rozgniewał się Bóg na ojców naszych i rozproszył nas po krajach za grzechy nasze, i oddana została ziemia nasza chrześcijanom"".“(12)